Multilingual Folk Tale Database


Information

Author: Jean de La Fontaine - 1668

Translated into Basque
  by Jean Baptiste Arxu - 1848

Source: La Fontainaren (nr. 42)

Original title (French):
A Madame de Montespan

Country of origin: France

Translations

Basque - aligned


Add a translation

Ihiziak izurriaz eri

Jean de La Fontaine / Jean Baptiste Arxu

Min tzar bat, izigarria,
Zeru-khexuk igorria,
Lurreko gaiztokerien zehatzeko,
Izurria (bere izenaz deitzeko)
Aberaxzale Iferniaren,
Ihizier gherla ari zen eghiten.
Hilzen etziren ez guziak;
Bainan oro ziren honkitiak
Bat etzen agheririk
Bizi nahi zuenik;
Etzen ez, jaki honik
Haiek gutiziaturik.
Oxoak, haxeriak etziren
Janhari beha nihon egoiten;
Urzo-aphalak hegaletan
Elgar ganik hurrun zoatzan.
Adio amodioak
Eta boztarioak.
Lehoak konseilua bildurik
Erran zeion: egun uste dut nik,
Adixkide maitiak,
Min hau honat zeruak
Utzi duela jitera
Gure oghenen ikhuztera.
Gaixtoena gutan denik hil dadila
Zeruaren emarazteko behala.
Heldu bada gu guziak
Ordin ghirate sendotiak.
Zaharrek diote, izurri denboran,
Besterenzat norbait hil dela batzutan.
Ezkitiren gu beraz engana,
Soghin dezagun bihotzin barna.
Gossiaren nik ja hilzeko
Xikiro hanitz dizit erho.
Eni zer oghen eghin zeiten!
Oghenik batere.
Zenbait alditan ere
Arzain araghi ari izan niz jaten.
Behar bada arren
Besterenzat ni niz hilen.
Bena, nik uste dut, behala
Bakoitxak behar lukiela
Bere bihotza ikhertu,
Nik eghin dudan bezala.
Bakoitxak nahi izan behar du
Xuxenki hil dadila
Oghenxuenik nor dena.
—Jauna, dio haxeriak,
Erreghe honeghi zira;
Zure erreligioniak
Eghiten zitu xuxen sobera.
Zer! ahari jatea,
Gente gaixto eta astotik,
Oghen handia deia?
Ez, ez, eghin zinuzten, jauna
Ohorerik handiena
Haien karraskatzian
Zure hortzen artian.
Arzaiñak aldiz, ahal diot erran,
Gaizki handienak merexi zutian,
Zeren beitzen gente hoietarik
Ihizietan botere duenetarik.
Hola zen haxeria minzatu.
Lauzenkariek zuten laidatu.
Loxak etzutien utzi hartzaren,
Tigroaren eta ghehienen
Oghen handien ikhertzera.
Bakoitxaren erranera,
Aharrari guziak,
Baita ere txakurrak
Ziren saintuñoak.
Astoa jin zen bere thornian
Eta erran zian:
Orhoit niz aphez-sorho batetik
Urhaxez urhax nindoelarik,
Gossiak, belhar freskak,
Eta arauz debru arimak
Nahierazirik,
Sorho hartako belharetik
Mihitaño bat muztu nuela nik.
Enuen dretxorik hortako,
Eghiaren hemen erraiteko.
Hitz hoietan guziak astoari
Oghen emaiten dirade ari.
Oxoak elhestan ikhassirik
Animale madarikatutik,
Ilhe menx, hasteridun hortarik
Min guziak ziretzela jiten,
Hasten da erraiten;
Eta gheroz hilari
Behar zutela igori.
Astoaren oghenñiak
Merexitu zituen urkabiak.
Oi, besteren
Belhararen
Jatea, zer gaizki handia!
Hilziak berak gaixtokeria
Ziokan phaka doidoia.
Astoari onghi
Zioten erakutxi.
Azkhar edo flaku hizaten bezala
Jakinzak, adixkidia,
Hau duk gure izatia,
Khortian xuri edo beltz eghinen hutela.